Pazar sabahları ne yaparsınız? Peki bir bilgisayar programcısı olsanız ne yaparsınız? Muhtemelen, cumartesi gecesinin sabaha kadar süren çalışmalarından başınızı kaldıramadığınız için, bütün gün uyumak isteyebilirsiniz. Ben çoğunlukla ve düzenli olarak, İstanbul Bostancı sahilinde çok erken saatlerde yürüyüş yaparım. Sabah 6 ile 7 arası inanılmaz bir huzur bulurum burada. Bir yandan denizden gelen tertemiz iyotlu hava, diğer yandan sessizlik, martı seslerinin ahengi ve göz kamaştırıcı güzelliği ile İstanbul boğazının Marmara denizi ile kucaklaşması. Matematikçi olmamın bana verdiği kazanımlardan birisi, etrafta olup bitenleri son derece felsefik inceleyebilme yeteneği. Sizde bilirsiniz ki tarihin en ünlü matematikçileri mantık, sosyoloji, felsefe, psikoloji gibi bilimlerle hep yakından ilgilenmişlerdir. Onlardan birisi olmayı çok isterdim gerçekten.

Herşeyden önce bir programcı pek çok zorlukla, hayatta karşılaştığından çok, programlarını yazarken karşılaşır. O nedenle, sağlıklı ve ruhsal açıdan huzurlu bir beden, onun bu zorlukları aşmasında en büyük yardımcıdır. Ben bu yürüyüşleri çoğunlukla kafamı boşaltmak, kendi dünyamda huzur bulmak ve gözümden kaçan ayrıntıları daha sağlıklı inceleyebilmek amacıyla yaparım. İşte bu sabahta o amaçla yapılan bir yürüyüşteyim.

Adımlarımı attıkça, ciğerlerime dolan nefis iyotlu deniz havası daha sağlıklı düşünmemide sağlıyor. Etrafıma baktığımda, her türden nesneyi daha berrak sezinleyebiliyorum. Nesne! O o! Bu lafı bana kim söyletti? Nesne...Nesne...Gerçekten de şöyle bir durdum ve etrafıma bakındım. Her yerim , ben de dahil olmak üzere nesnelerden oluşmaktaydı. Evrenin sahip olduğu gizemi ve mükemmelliği kimse inkar etmez. Çağımız boyunca ve gelecektede pek çok teknolojik, endüstüriyel, matematik yaklaşıma ilham kaynağı olmuş sistematikler içerir. Bu düşünceler ile tekrar yürümeye başladığımda, nasıl olduysa bir anda kendimi bilgisayar dillerinin gelişimini düşünürken buluverdim. Basic, pascal, C, Fortran vesaire... Sonra tekrar durdum. Aklıma C++,Java,C# gelivermişti birden bire. Hepside nesneler ile uğraşan, nesneler üzerine kurulu yapılara sahipti. Hepside Nesneye Dayalı Programlama dillerindendi.

Nesne kavramını, günümüz modern programlama dillerine kim yerleştirmiş ise eminimki benim gibi bir yürüyüş sırasında bunu yapmıştır diye düşünüyordum. Bir anda kendimi Yazılım Mimarları gibi düşünürken, ayağımı yere sürtüp tepe taklak tabir yerinde ise iki seksen yere uzandım. Allahın tokatı yoktur derler. Neyseki kendime gelmiştim. O adamların tırnağı bile olmak büyük bir onur olurdu sanırım. Evet sonuç itibariyle sabahları bu kadar erken yürümemin nedeni buydu. Tökezleyip düştüğümde etrafta kimsenin olmayışı...Sonuç itibariyle geriye dönüp baktığımda, hem programlama dillerinin nesneye dayalı hale gelmesi ile, yaşamımızın ekosistemini örnek alarak ne kadar büyük üstünlükler sağladığını düşünüyor, bir yandanda ne kadar uzağa yürümüşüm şimdi nasıl geriye dönecem diye veryansın ediyordum. Aklıma her zaman olduğu gibi parlak bir fikir geldi. Dönüşte çevremdeki nesnelerin programlama dillerindeki etkilerini düşünecektim.

Çevremizde ne kadar çok nesne var. Çiçekler, böcekler, insanlar, arabalar, otobüsler, kuşlar, taşlar, kayalar...Bu liste o kadar kabarıkki saymaya kalkmak bile sonsuzlukla çarpışmak gibi bir şey olsa gerek. Her nesnenin belli bir takım özellikleri, işlevsellikleri ve hatta amaçları var. Bazı nesneler bir araya gelerek başka yeni nesnelerin doğmasına neden olurlarken onlara bir takım ortak özelliklerinide veriyorlar. Aynı insanların bir araya gelerek evlenmesi, çocuk sahibi olması ve çocuklarına kendi özelliklerinden bir takım kalıtımlar bırakması gibi. Bazı nesneler kendi içinde kapalı, sahip olduğu değerleri değiştirilemeyen ama gözlemlenebilen türden. Bazı nesneler ufak değişikliklere uğrayarak başka nesnelere ilham kaynağı olmuşlar. Bu çeşitlilik altındaki tüm neselerin ortak özelliklerini bir arada düşünmek ve bir kenara koymak onları bu ortak niteliklerine göre sınıflandırmaktan başka bir şey değil.

Otomobilleri bir sınıf altında düşünebiliriz. Her otomobil 4 tekerlekli, motoru olan, ileri geri hareket edebilen, direksiyona sahip ve benzinle çalışan, gaza basıldığında viteste ise hareket eden, frene basıldığında duran ve bunlar gibi pek çok ortak özelliğe ve işleve sahip olan birer nesne. Ama bu sınıfa ait tüm nesneler bir birlerinden farklı olabileceği gibi birbirlerinin aynısıda olabilir. Otomobil firmalarının arabalarını düşündüğümüzde, hepsinin farklı özelliklere sahip ama temel işlevsellikleri neredeyse aynı olan nesneler olduklarını söyleyebiliriz. Hatta üretim hattından yeni çıkmış tüm gri renkli opel vectra 1.6'lar motor seri numaraları hariç birbirlerinin aynısı olan nesnelerden oluşan bir nesne koleksiyonundan başka bir şey değildir.

İşte gerçek hayattaki nesnelerin bizler için anlamı ve önemi neyse, nesneye dayalı bir programlama dili içinde nesnelerin anlamı o derece önemlidir. Herşeyden önce, bu dillerde bütün kavramlar, nesnelere ve dolayısıyla bu nesneleri oluşturmak yada örneklemek için kullanılan sınıflara bağlıdır. Düşünün ki object sınıfı değilmidir C# dilinde ve hatta Java'da en üst sınıf. Java programlama dilide tam anlamıyla nesneye dayalı bir dil. Dolayısıyla nesneleri kullanan bir dil. Nesneleri, sahip oldukları özellikleri, değerleri ve işlevleri ile kullanan bir dil. Bu düşünceler eşliğinde geri dönüş yolunu tamamladım. Artık eve dönme vaktim gelmişti. Şu andan sonra yapılacak en güzel şey, eve gitmek sıcak bir duş almak ve Pazar sabahının gazetelerini okuyup güne merhaba demekti. Ama ne yazıkki böyle olmamıştı. İçimdeki korkunç öğrenme açlığı, gazete yerine Java ile ilgili kaynakları araştırmama neden oldu. Ama her zaman olduğu gibi yanımda sıcak bir kahvem vardı.

Uzun süre camdan dışarı bakarak sınıfların yerini düşündüm ve onları daha iyi anlamaya çalıştım. Gerçektende Javada'da diğer nesneye dayalı programlama dillerinde olduğu gibi herşey sınıflar üzerine kurulu idi. Dolayısıyla sınıfları çok iyi kavramak programlama dilini öğrenirken yaşadığım süreçte çok ama çok önemliydi. Önemli olan sadece sınıfların nasıl yazıldığını öğrenmek neleri ihtiva edeceğini bilmek değildi. Sınıfları en uygun şekilde, en etkin ve verimli şekilde kullanabilmekte çok önemliydi. Söz gelimi, bu gün .net dilinde, veritabanlarındaki veriler ile çalışmak için inanılmaz kabiliyetli ve yetenekli sınıflar vardı. Java içinde bunların benzerlerini yazmak istememiz bu tip sınıfları tasarlamamız anlamına geliyordu. Veya veritabanlarından okuduğumuz veri satırlarını düşünelim. Bunları birer sınıf nesnesi olarak uygulamamıza yerleştirmek , işlemlerimizi dahada kolaylaştırmazmıydı. Veritabanına bağlanır istediğimiz satıra ait verileri uygun bir sınıf nesnesine aktarır ve bunları tekrar veritabanına gönderinceye kadar bağlı olmak zorunda kalmazdık. Aynı DataSet kavramı gibi. Ama daha sade, daha kolay ve belkide daha etkili.

Elbette Java dilinde veritabanları ile ilgili ne tür işlemler yapabileceğimi ne tür kabiliyetlere sahip olduğumu şu an için bilmiyorum ama ileride bunları öğrenmek içinde can atıyorum. Ama şu an için yapacağım sınıfların nasıl oluşturulduğunu ve kullanıldığını anlamak olucak. Java dilini öğrenmeye devam ettikçe sanıyorumki sınıf kavramını çok daha iyi kavrayacağım. Gerçi, bu kavrama C# dilinden oldukça aşine ve hakimim. Ama Sun'ın belkide bilmediğim sürprizleri vardır bu konuda. Neyse deneyip göreceğiz. Normalde kendimce bu kadar çok konuşmam. Aslında daha az söz ve daha çok hareket taraftarıyımdır. Eeee atalırımız ne demiş; nerde hareket orda bereket. Tipik bir uygulamacı işte. O bakımdan makinemin başına geçip ilk sınıfımı yazsam iyi olucak sanırım.

Şimdi bir uygulama geliştirmek istiyorum. Bu uygulama hayali olarak bir tablodan bir kaç satır veri alsın istiyorum ve sonra bu verileri birer nesneye aktarmak istiyorum. Bu amaçla öncelikle kafamda hayali bir tablo tasarladım ve sonrada bu tablonun satırlarını birer sınıf nesnesi olarak nasıl tasarlayabileceğimi düşündüm. Aslında işin tasarım kısmında hep bir şeyler çizmek, düşünceleri kağıda dökmek en güzelidir sanırım. Bunun için aslında çok güzel bir yapı var. UML. Fakat ben buradaki şekilleri ezberlemekten ve unutmaktan bıktım. O nedenle başka birisine şeklimi göstermediğim sürece genelde kendi kafamda oluşturduğum çizelgeleri kullanırım. Sanırım buna ben BML diyeceğim. Diğer yandan çizdiklerimin başkaları tarafından kolayca anlaşılması içinde dikkat ediyorum.

Aslında yapmak istediğim şey çok basit. Tablodaki satırları alıp, Sınıf nesneleri haline getirmek. Bunu yaparken, tablodaki alanların değerlerini, sınıfım içinde oluşturacağım değişkenlerde saklıyacağım. Bu durumda, sınıfımdan nesneler türettikten sonra, içindeki değişkenlere değer atamamı sağlıyacak işlevlere ihtiyacım olucak. Ayrıca program içinde, bir nesneye ait bu alan değerlerini değiştirmek isteyebilirim. Bunun içinde bir veya bir kaç metoda ihtiyacım olabilir. Artık ne yapmak istediğimi bildiğime göre kodları yazmaya başlamanın zamanı geldi. Ne yazıkki yine sıkıcı Notepad editorümüze döneceğiz. Aslında buna bir çare bulmam lazım. Java programlarını yazabileceğim ücretsiz bir yazılıma ihtiyacım var. Aslında kaynaklarımdan en iyi java editörünün Borland firmasının JBuilder ürünü olduğunu öğrenmiş bulunmaktayım. Üstelik bu ürünün Personel sürmüde ücretsiz olarak dağıtılıyormuş. Sanıyorum bu öğleden sonra vaktimi ayırıp bu sürümü internetten indirmek için kullanabilirim. Ama şimdilik notepad ile devam edeceğim.

Evet öncelikle bana, oluşturacağım nesneleri örneklendireceğim bir sınıf lazım. Zaten Java'yı öğrenmeye başladığımdan beri, mutlaka sınıf tanımlamalarını yapıyoruz, nitekim Java dilide diğer nesne yönelimli diller gibi, nesnelere dolayısıyla sınıflara dayanıyor. O halde ne duruyoruz. İşe sınıfımız oluşturmakla başlayalım.

Elbette sınıfı böylesine tanımlamak son derece anlamsız ama birazdan sınıfın içine koyacağımız üyeler ile bayağı bir yol katedeceğiz. Biz oluşturduğumuz bu sınıfta türeteceğimiz nesneler ile, tablomuzdaki satırları temsil ediceksek eğer, tablodaki alanlarıda temsil etmemiz gerekir. İşte bunun için sınıfımız içerisinde, tablodaki alanlara denk gelicek alanlar tanımlayacağız. Bu alanların özel yanı private olarak tanımlanacak olmaları. Bunun sebebi, her zamanki gibi kapsülleme (Encapsulating). Kapsüllleme sayesinde, sınıfımız içinde kullandığımız alanların dışarıdan her hangibir etki ile doğrudan değiştirilemelerini engellemiş oluyoruz. Bu durum bizim isteğimiz dışında oluşabilecek atamaların önüne geçmemize ve illede bu alanların değerleri değişecekse bizim belirlediğimiz bir çizgide olmasına neden oluyor. Bu da programcılıkta ve özellikle nesne yönelimli programlamada çok büyük bir yere sahip olan Kontrol'ün elimizde olmasını sağlıyor.

Aslında kapsüllemeyi , içtiğimiz kapsül şeklindeki ilaçlardan yola çıkarak daha iyi anlayabiliriz. Çoğu zaman kapsül şeklinde ilaçlar içeriz. Bu ilaçların dışındaki koruyucu kapsül içinde, binlerce belkide onbinlerce zerrecik yer alır. Bu zerreciklerin böyle bir kapsül içine alınmasındaki en büyük neden bir arada tutulmak istenmeleri olarak düşünülebilir. Aynı sınıflarımızda kullanacağımız alanları bir arada tutmamız gibi. Diğer yandan, kapsüllenmelerinin en büyük nedeni, istenilen hedefe kadar gidilecek yol üzerinde (ağız, tükürük bezleri, yemek borusu, mide vesaire...) karşılaşılabilecek ve zerrelerin istenmeyen şekilde vücuda karışmasına neden olucak etkilerden korunmaktır. Amaç ilacın istenen yerde kapsülünün istenen etki ile eriyerek, zerreciklerin serbest kalmasıdır. Elbetteki kapsül ilaç örneği sınıflardaki kapsüllemeyi tam olarak açıklayamaz, ancak çok büyük benzerlikler taşır.

İşte sınıflarımızı yazarken de, bu sınıflar içierisinde tanımlanan ve sınıfa ait nesneler tarafından erişilebilen alanların, bizim programladığımız etkiler dışında değiştirilmesini istemeyiz. Bir alanın sadece okunabilir olmasını veya, bu alandaki değerlerin bizim kontrolümüz altındaki metodlar ile değiştirilmesini isteyebiliriz. İşte bu uyumu sağlamak için, nesneler tarafından kullanılan ve sınıf içinde tanımlanan alanları private olarak belirtiriz. Böylece bu alanlara sadece tanımlanmış oldukları sınıf içerisinden erişilebilecektir. Şimdi uygulamamızda, tablo alanlarını temsil edicek sınıf içi özel alanlarımızı oluşturalım.

Şimdi C# ile bu sınıfı yazıyor olsaydım bu alanlar için birer özellik tanımlar ve get ile set bloklarını oluşturudum. Ancak kaynaklarıma baktığımda şaşırtıcı bir şekilde bu tarz ifadelerin, yani get ve set bloğu olan tarzda özelliklerin yer almadığını gördüm. Belki bu gözümden kaçmıştı ama tekrar baktığımda iyice emin oldum. Özellik tanımlamaları yerine, özelliklerinin rollerini üstlenecek olan metodları kendimiz yazıyorduk. Aslında bu tuhafıma gitti. Neyse yapacak bir şey yoktu, yeni bir fincan kahve almaktan başka. İşe koyulma vakti. Herşeyden önce bu alanların değerlerinin değiştirilebilmesini istiyorum aynı zamanda değerlerinin okunabilmesinide. O zaman her biri için birer metod yazmam gerekiyor.

Önce alanların değerlerini sınıf örnekleri olan nesneler üzerinden okuyabilmek için, her bir alan için bir metod yazdım. Bu metodların tek yaptığı return anahtar kelimesi ile geriye, private sınıf alanlarının değerlerini göndermek. Tabi burada önemli olan nokta, bu metodların dönüş değerlerinin, private alanların veri tipleri ile aynı olmaları. Bununla birlikte bu metodları, sınıf dışından kullanabilmek için yada bu sınıfımızdan türeteceğimiz nesnelerde kullanabilmek için public belirteci ile tanımlıyoruz. Sıra geldi bu alanların değerlerini değiştirecek metodlara. Herşeyden önce, fID alanımız aslında, tablomuzdaki ID isimli birincil anahtar alanını işaret ediyor. Tablomuzun bu değerinin kullanıcı tarafından değiştirilmesi kesinlikle istenmeyecek bir durum. Ancak diğer yandan bu alana ait değerleri okumak isteyeceğimiz, örneğin where sorgularında kullanmak isteyeceğimiz durumlarda olucak. İşte kapsüllme için bir neden daha.

Artık bir yerler gelmeye başladık. Ancak sınıfımızda halen daha eksik üyeler var. Herşeyden önce, bir nesneyi yaratmanın en temel yolu new anahtar kelimesini kullanmak. Bu anahtar kelime, tanımlandığı sınıf için bir yapıcı metod çağırır. Yapıcı metodlar, çoğunlukla sınıf örneği olan nesneleri ilk kullanıma hazırlarken kullanılır. Örneğin, sınıf içinde kullanılan alanlara başlangıç değerlerinin verilmesi ve benzeri işlemler için. Bir sınıf için birden fazla yapılandırıcı tanımlayabiliriz. Bu, yapılandırıcı metodların aşırı yüklenmesi ile mümkün olur. Aşırı yükleme bildiğiniz gibi, bir metodun aynı isim altında farklı işlevler için kullanılmasıdır. Burada aynı isimli bu metodları birbirinden ayıran, kullanılan parametrelerin farklılıklarıdır. C# dilinde olduğu gibi aşırı yüklü metodların ayrı şekilde algılanmaları hem metod parametrelerine hemde metodun dönüş tipine bağlıdır. Oysa Java'da durum farklıdır. Java'da aşırı yüklü metodlar sadece parametreleri ile ayırt edilebilir, metodların dönüş tiplerinin, metodların ayırt edilmesinde bir etkisi yoktur. Sınıfımızı geliştirmeye devam etmeden önce aşırı yüklü yapılandırıcıların bir sınıf içinde nasıl kullanıldığına dair bir örnek verelim.

Burada OverloadM isimli sınıfımızda, üç adet yapılandırıcı metod yer almaktadır. Bunları kullanacak olan sınıfımız ise Program sınıfımız olup kodları aşağıdaki gibi olucaktır.

Bu iki sınıfı başarı ile derledikten sonra, Program.java isimli uygulamayı çalıştırdım. Sonuç aşağıdaki gibi oldu.

Görüldüğü gibi yapıcı metodlarımızda dikkat çeken ilk özellik, sınıf adı ile aynı olmaları. Ancak burada karşılaştığım ilginç bir durum oldu. Yapıcı metodların nasıl kullanıldığı ile uğraşırken, varsayılan yapılandırıcıyı tanımlamadığım aşağıdaki örneği yazdım.

Prog isimli sınıfımı derlemeye çalıştığımda aşağıdaki hata mesajı ile karşılaştım.

Bir anda ne olmuştuda, new yapılandırıcısı ile basit bir nesne yaratma işlemi hata ile sonuçlanmıştı. Heyecanla ve birazda tedirgin bir havayla, kaynaklarımı hızlı hızlı karıştırmaya başladım. Sonrada Java'nın çok güzel inceliklerinden birini farkettim. Normalde Java, varsayılan yapıcı metodları bir sınıf için yazmassak bizim için bir tane hazırlıyordu. Ancak özelleştirilmiş (parametreler alan) yapıcı metodlar tanımladığımızda, bizim tam anlamıyla konunun hakimi olduğumuzu düşünerek bu varsayılan yapılandırıcıyı otomatik olarak tanımlama desteğini bir anda çekiveriyordu. Tabir yerinde ise bizimle bu konuda muhatap bile olmuyordu. Dolayısıyla varsayılan yapıcı metoduda bizim tanımlamamız gerekiyordu. Bu güzel incelikten yola çıkarak uygulamayı düzelltim ve hata mesajını ortadan kaldırdım.

C# dilini öğrenmeye ilk başladığım zamanlar üniversite yıllarında öğrettikleri C++ dilindeki büyük küçük harf ayrımında her zamanki gibi ilk başlarda çok unutkanlıklar yaşamış ve hep hatalar yapmıştım. Ama şimdi Java'da gördümkü, unutkanlığa asla yer yok hatta tam anlamıyla dile hakim olmak esas.

Neyse yapılandırıcıların bu özellikleri ve işlevlerinden sonra, acaba kendi sınıfımız için özel bir yapılandırıcıya gerek var mı diye düşünmeye başladım. Bu sınıfa ait nesneler, tablo satırlarını gösterecek olduğundan, yapılandırıclara parametre atayıp, alan değerleri ile oynamak son derece anlamsız geldi. Bu nedenle bir yapılandırıcı yazmaktan vazgeçtim. Ha bu durumda, hiç bir yapılandırıcı yazmadığım için, bu işin kontrolünü Java'ya bırakmış oldum. O benim için varsayılan bir yapılandırıcı oluşturacak ve böylece ben uygulamamda new anahtar kelimesi ile rahatça nesneler yaratabileceğim. Diğer yandan, sınıfımız içine bazı metodlarda eklenebilir. Örneğin, tüm alan değerlerini düzenlediğimizi düşünelim. Bunun için bir metod yazabiliriz. Hatta aynı isimli metodu her bir alan için ayrı ayrı uygulayarak, alanların bireysel olarak düzenlenmesinede imkan sağlayabiliriz diye düşünürken bu işler için metodlar(set ile başlatan metodlar) yazdığımı farkettim. Ancak toplu bir düzenleme için güzel bir metod yazılabilirdi. Böylece sınıfa aşağıdaki metodu eklemeye karar verdim. Bu metod sınıf içindeki alanların değerlerini değiştirecek.

Bu metodun tek yaptığı, parametre olarak aldığı String veri türündeki değerleri alarak, sınıf içindeki alan değerlerine atamak. Sanıyorumki sınıfımın yapısı temel olarak bu şekilde olucak. Artık bu sınıfı ve bu sınıfa ait nesneleri kullanacağım bir örnek uygulamaya ihtiyacım var. Bu uygulamada elbette bir sınıf şeklinde tasarlanacak ve mutlaka main metodu olucak. Main metodu, bir sınıf için başlangıç noktası niteliğindedir. Ama tabiki tahmin edeceğiniz gibi uygulama içerisinde sadece bir sınıfın main metodu olmalıdır. Bu bilgiler ışığında, aşağıdaki örnek sınıfı hazırladım.

Bu küçük uygulamada, SinifKisi sınıfından k1 isimli bir nesne tanımlıyor ve alanlarının değerlerini değiştirebiliyoruz. Uygulamayı çalıştırdığımızda aşağıdaki sonucu elde ederiz.

Bu noktada merak ettiğim, sınıf içindeki özel alanlara erişmek istediğimde nasıl bir sonuç alacağımdı. O nedenle kodlara aşağıdaki satırları ekledim. Burada açık bir şekilde özel alanlara, tanımlamış olduğum nesne vasıtasıyla erişmeye çalışıyordum. Bakalım derleyici ne yapacak.

Sonuçta uygulamayı derlediğimde aşağıdaki hata mesajları ile karşılaştım. Kapsülleme gerçekleşmişti. Alanları dışarıdaki sınıflardan soyutlamıştım. Onlara sadece benim tanımladığım metodlar vasıtasıyla erişilebilecekti.

Aslında sınıflar ile ilgili daha pek çok kavram vardı kaynaklarımda. Örneğin, static metodlar. Bu metodlar her nesne yönelimli programlama dilinin önemli bir parçası bence. Bir static metoda ne zaman ihtiyaç duyabilirdik?

Static metodlar, tanımlandıkları sınıfın örneklendirilmiş nesnesine ihtiyaç duymadan çalışabilen metodlardır. Dolayısıyla böyle bir metodu kullanabilmek için, bu metodun tanımlandığı sınıfa ait bir nesne yaratmak zorunda değiliz. Doğrudan bu metodun tanımlandığı sınıfa ve pakete nokta notasyonlarını uygulayarak, bu static metodu çalıştırabiliriz. Böylece sistem kaynaklarını özellikle gereksiz nesnelerle doldurmamış oluruz. Örneğin matematiksel işlemlerin yapıldığı metodları göz önüne alalım. Bir sayı dizisindeki elemanları sıralayan bir metod varsayalım. Bu metod mutlaka ve illaki bir paket içindeki sınıf içinde yer alacaktır. Çünkü nesneye dayalı programlama dillerinde herşey nesne modeli üzerine kuruludur ve tüm üyeler sınıflar içerisinde, sınıflarda belli paketler içerisinde yer alır. Paketler ile ilgilide pek çok kaynak buldum. Açıkçası bir kahve molasındada onlar ile ilgileneceğim. Java'daki paketlerin yerleşimi aslında kitaplardaki anlatımlar tarzıyla biraz gözümü korkuttu diyebilirim. Ne demiştik bir sayı disizini sıralayan metodumuz olsun. Bu metodun tek yapacağı iş, parametre olarak aldığı dizinin elemanlarına bir sırlama algoritması uygulamak ve sonucu bir dizi olarak döndürmektir. Bu işi yapması için bir nesneyi görevlendirmek sistem kaynaklarında sadece but sıralama metodu için yer açmak anlamına gelir. Oysaki metodumuzu static olarak tanımlarsak, nesne yaratmaya gerek kalmayız. Metodumuzu ise sınıf.metod notasyonu ile rahatlıkla kullanabiliriz.

Bu düşünceler ışığında acaba küçük uygulamama bu tip bir static metodu nasıl uygulayabilirim diye düşünmeye başladım. Aklıma bir metod geldi. Örneğin SinifKisi isimli sınıfa ait nesneleri ekrana düzgün bir şekilde yazdıracak bir metodum olsaydı. Aslında bu metodu SinifKisi içine yerleştiripte çağırabilirim. Ama amaç static metodları anlamak olduğu için başka bir sınıf içine almaya karar verdim. İşte o sınıfın kodları.

Bir static metod tanımlama için yapılacak tek iş metodun tanımlanmasına static anahtar kelimesini eklemek. Buradaki metod parametre olarak SinifKisi sınıfı tipinden bir nesne örneği alıyor. Şimdi Uygulama.java dosyamın kodlarını aşağıdaki şekilde yeniledim.

Uygulamadaki kodlar bir anda gözüme çok güzel göründü. Üç tane SinifKisi nesnesi yaratıp alanların değerlerini değiştirmiş ve bölyece, üç farklı SinifKisi nesnesine sahip olmuştum. Diğer yandan bu nesneleri SinifKisi tipinden bir diziye aktarmış ve bu dizi içindeki her bir elemanı bir foreach döngüsünde ele alarak, static KisiYaz metodunu çağırmıştım. Herşey çok güzel olacak gibi görünüyordu. Ama öyle olmadı. Bam diye bir hata aldım.

Uzunca bir süre düşündüm. Acaba yanlış bir yazımmı uyguladım diye. Ama sonra dökümanlarımda bu işi araştırmaya başladım. Kimse c# taki gibi bir foreach döngüsünden bahsetmiyordu. Acaba böyle bir döngü ifadesi yokmuydu? Ta taaaa.. Hakkatten aradım taradım dökümanlarda bunu bulamadım. Belki başka bir şekli vardı. Bu amaçla elimdeki e-book lardan O'Reilly basımı 6000 sayfalık java dökümanına baktım. Buradada foreach gibi bir döngüden bahsedilmiyordu. Sadece For döngülerini bulabildim. Arayışım bittikten sonra, madem öyle olmuyor bende normal bir for döngüsü kullanırım dedim ve kodları aşağıdaki gibi değiştirdim.

Şimdi oldu işte. Uygulamayı çalıştırdığımda aşağıdaki sonucu elde ettim. Static metodum olan KisiYaz'a doğrudan sınıf ismi üzerinden erişmeyi başarabilmiştim.

Sınıflar ile ilgili işlenecek daha pek çok kavram vardı aslında. Sınıflar arası kalıtım, çok biçimlilik gibi. Ama kahvemde tükenmişti. Bir süre dinlenmeye ve kaynaklarımı okuyarak yeni bilgiler edinmeye karar verdim. Kim bilir bir sonraki kahve molamda, hangi rüzgarlara kapılacak, hangi memleketlere liman açıcaktım. En azından artık sınıfların Java'da nasıl yazıldıklarını biliyordum. Metodların, özel alanların, static metodların, yapılandırıcıların...Ama katedilecek daha çok yol vardı. Aslında gönlümden geçen, bu uygulamda gerçekten veritabanına bağlanıp bir tablodan alanları alabilmekti. Fakat yolum çok uzun ve sabretmek lazım. Java'da veritabanlarının işlenmesini çok ama çok merak etmekle birlikte önümde bilmem gereken, Paket kavramı, applet'ler, gui'ler gibi pek çok konu var. Hadi rast gele diyelim.

Burak Selim ŞENYURT

selim@bsenyurt.com